ستاتیستیک معنالیلیق
«معنالی» عادلانه چارخدا احتمالی آز دئمکدیر، «حقیقی» یا «قازانجلی» دئمک دئییل.
0.05 p-دَیری او دئمکدیر کی عادلانه چارخ بو قدر اییلمیش نقشی ایگیرمی دفعه دن بیرینده وئرر. ایگیرمی چارخا باخسانیز، بیری تصادفاً تستدن کئچه جک.
p-دَیری نه دیر
چارخ عادلانه اوْلسایدی، گؤرۆلن قدر یا داها بؤیۆک ساپما گؤرمه یین احتمالیریاضیاتاحتمالنتیجه نین اوْلما شانسی، 0–1 یا 0%–100% آراسیندا. بیر رقم: 1/37 = 2.70%.تامامینی اوْخویون →. بو، چارخ حاقیندا یوْخ، بیر فرض آلتیندا معلومات حاقیندا بیر جۆمله دیر. 0.03 p-دَیریلابوراتوریاp-دَیریچارخ عادل اوْلسایدی، مۆشاهیده اوْلوناندان ان آزی او قدر بؤیۆک ساپما گؤرمک احتمالی.تامامینی اوْخویون → بونو دئییر: عادلانه چارخ بونو واختین 3%-ینده ائدیر. بونو دئمیر: چارخین مئیللی اوْلماسی احتمالی 97% دیر. ایکینجی جۆمله اۆچۆن اوّلجه مئیللی چارخلارینلابوراتوریااَیری چارخفیزیکی نقص لری اوزوندن بعضی خانالارین 1/37 دن داها چوْخ احتمالی اوْلان چارخ. نادیر دیر، یالنیز مینلرله قئیده آلینمیش فیرلانما ایله تاپیلیر.تامامینی اوْخویون → نه قدر یاییلدیغینی بیلمک لازیم اوْلاردی، و مۆعاصیر کازینودا اونلار چوْخ سئیرکدیر؛ بو دا تک بیر معنالی نتیجه نین تاپینتی یوْخ، تصادف اوْلماسینی چوْخ داها احتماللی ائدیر.
چوْخلو موقاییسه لر
عادلانه چارخدا آپاردیغینیز هر تستین 5% سویه سینده کئچمک شانسی 5% دیر. ایگیرمی چارخی تست ائدین، بیری کئچر. بیر چارخی ایگیرمی واخت آرالیغیندا تست ائدین، بیری کئچر. بیر نمونه نی 37 خاناآوادانلیقخاناروتورداکی 37 نؤمره لنمیش بؤلمه دن بیری. همچنین: یووا، کاسا.تامامینی اوْخویون → قروپلاشدیرماسی، آلتی سکتورچارخسئکتورچارخدا خانالارین بیتیشیک قؤوسو؛ میز نقشه سینده کی قروپدان فرقلی.تامامینی اوْخویون → قروپلاشدیرماسی و اۆچ رنگ قروپلاشدیرماسی ایله تست ائدین، بیر شئی کئچر. چاره سی معلوماتا باخمامیشدان قاباق تستی سئچمک، اونو بیر دفعه آپارماق و تزه معلوماتلا تصدیق ائتمکدیر. «مئیللی» چارخی تاپان گؤزدن کئچیرمه آدتاً نتیجه نی یارادان شئیین اؤزۆدۆر.
معنالیلیق و اؤلچو
چوْخ بؤیۆک نمونه کیچیجیک مئیلی ده معنالی ائده بیلر. 1/37 یئرینه 1/36.5 نیسبتله دۆشن خانا حقیقی قۆسوردور، بیر نئچه میلیون فیرلانمادا معنالیلیغا چاتار و یئنه ده 35-ه 1 اؤدنیشدهپولاؤدنیشقازانان شرطین قایتاردیغی مبلغ؛ گئری قایتاریلان شرط مبلغینین اۆستۆنه «X-ین 1-ه نسبتی» کیمی گؤستریلیر.تامامینی اوْخویون → پول ایتیرر. اوْیونچو اۆچۆن اؤنملی اوْلان تأثیرین اؤلچوسودور: هر هانسی خانا 1/36 یا داها یاخشی نیسبتله دۆشۆرمۆ، و نه قدر؟ خی-کوادرات سیزه چارخ حاقیندا دئییر؛ شرط حاقیندا یالنیز دۆشمه نیسبتی دئییر.
گۆج
اوْ بیری سهو، اوْلان مئیلی گؤزدن قاچیرماقدیر. 1,000 فیرلانما ایله 1/30 نیسبتلی خانا (چوْخ بؤیۆک مئیل) 5% سویه سینده یالنیز تقریباً یاری حاللاردا تاپیلیر. بونو آغیل یوْخ، نمونه نین اؤلچوسو دۆزلدیر. نمونه اؤلچوسو صحیفه سی رقملری وئریر.
عملی بیر استاندارت
مئیل ادعاسی ماراقلی اوْلسون دئیه: قاباقجادان سئچیلمیش تست، 0.05 یوْخ، p < 0.01، اوْخشار اؤلچولو مۆستقل نمونه ده تکرار، و تکراردان سوْنرا اۆستۆن خانالاردا 1/34 یا داها یاخشی تخمینی دۆشمه نیسبتی. بو استاندارتا اوْیونون تاریخینده بیر نئچه دفعه چاتیلیب و آچیق قئیدلرین گؤستردیگی قدر، مۆعاصیر باخیملی چارخدا هئچ واخت.
سواللار
1920-جی ایللردن قالما بیر قبول. اوْنون هئچ بیر خۆصوصیتی یوْخدور؛ چوْخلو چارخی گؤزدن کئچیرنده 0.01 داها آغیللی حددیر.
گۆمان کی بیرابر پایلانمیش نتیجه لر وئرمیر. بو، دیلر ائفکتی، یازی سهوی یا معلومات گیریشی پروبلمی اوْلا بیلر. تکرار ائدین.
خئیر. پایلانمانین پوْزولدوغونو دئییر. هارادا اوْلدوغونو سکتور آنالیزی و تأثیرین اؤلچوسو دئییر.
ریاضیات ایله اَیلنجه
اوّلجه بونلاری اؤزۆنۆز چؤزمه یه چالیشین. هر چؤزوم بۆکۆلۆدۆر؛ حاضیر اوْلاندا آچین.
خبر وئریلن ایکیقات صیفیرلیچارخصیفیرهئچ بیر برابر اؤدنیشلی، دوجین یا سۆتون شرطینین اؤرتمه دیگی تک یاشیل خانا؛ کازینو اۆستۆنلۆیۆنۆن منبعی. همچنین: تک صیفیر، 0.تامامینی اوْخویون → بیر چارخدا بیرینجی دوجینشرطدوجین1–12، 13–24 یا 25–36؛ 2:1 اؤده ییر.تامامینی اوْخویون → 3,000 فیرلانمادا 742 دفعه دۆشۆب. بو، اورتالامادان نئچه ستاندارت ساپماریاضیاتستاندارت انحرافواریانسین کوادرات کؤکۆ؛ نتیجه نین گؤزلنیلن دَیردن تیپیک اوزاقلیغی.تامامینی اوْخویون → آشاغیدیر و عادلانه چارخ بونو نه قدر تئز-تئز ائدردی؟
چؤزومو گؤسترین
جاواب تقریباً 8.1 ستاندارت ساپما آشاغی. عادلانه چارخ بونو تقریباً 3 × 10¹⁵ جهدده بیر دفعه ائدردی، یعنی هئچ واخت. سوال ایله یاییلان جواب 11.75 دئییر؛ بیز 8.07 تاپیریق.
بیرینجی دوجین 38 خانادانآوادانلیقخاناروتورداکی 37 نؤمره لنمیش بؤلمه دن بیری. همچنین: یووا، کاسا.تامامینی اوْخویون → 12-سینی توتور. 3,000 فیرلانمادا اورتالاما 3,000 × 12/38 = 947.4 دفعه دۆشۆر، یاییلماسی √(3,000 × 12/38 × 26/38) = 25.5.
742 اورتالامادان 205.4 آشاغیدیر: 205.4/25.5 = 8.07 یاییلما.
عادلانه چارخ تقریباً 740 جهدده بیر دفعه اۆچ یاییلما آشاغی دۆشۆر؛ سکّیز یاییلما آشاغی، تقریباً 3 × 10¹⁵-ده بیر (زنگ اَیریسی، بیر طرف). اوْخوجونون اۆچ دوجینین ان پیسینی گؤرمۆش اوْلماسینی نظره آلماق اؤنملی هئچ نه یی دَییشمیر. بئله بیر نتیجه دئییر کی چارخ، یا سایما یانلیشدیر. تک صیفیرلی چارخدا عئینی سای 9.0 یاییلما آشاغی اوْلاردی (اورتالاما 973.0، یاییلما 25.6).
یومورلو آرا
ایگیرمی عادلانه چارخدان بیری «معنالی» دیر. رقمین معناسی بودور.
قایناقلار
- Pearson, K. “On the criterion that a given system of deviations from the probable…”
- Feller, W. An Introduction to Probability Theory and Its Applications, Vol. 1.
- Wizard of Odds. “Ask the Wizard”، رولت سوْرغولاری.